پنج شنبه ٢٧ مهر ١٣٩٦ - 
1 2
 
منو اصلی
صفحه اصلي > مقالات > سلامت روان و زنان 
 
 
سلامت روان و زنان

 منبع :

 نويسنده :     ايميل :

 نوشته شده در تاريخ : 0   ( آخرين ويرايش : 0 )

سلامت روان و زنان

 

مقدمه :

زنان نيمي از جمعيت هر جامعهاي را تشكيل مي دهند و در عين حال پرورش دهنده همه افراد جامعه هستند . فراهم كردن غذا ، آموزش و پرورش و مراقبتهاي بهداشتي افراد خانواده به عهده زنان است . امروزه با پيشرفت جوامع بشري و حضور بيشتر زنان در بيرون از خانه ، اين مسئوليت زنان به كل افراد جامعه تعميم يافته است و زنان به يك نيروي كار اصلي و ارزان قيمت تبديل شده اند . ولي آيا به همان اندازه منزلت اجتماعي آنان تامين شده است ؟ به نظر مي رسد همچنان توقع از زنان به سبب ماهيت وجودي شان از لحاظ جسمي و عاطفي بالاست ، كه اين خود منجر به افزايش فشارهاي رواني – اجتماعي بر زنان مي شود و تمام ابعاد سلامت ( فيزيكي ، رواني و اجتماعي ) را در اين گروه تحت تاثير قرار مي دهد . تمام اين ها بيان كننده اهميت سلامت خصوصاً سلامت روان در زنان است ، گروهي براي حل اين مشكل  پيشنهاد مي كنند تا زنان سر رشته تمام امور مرتبط با خود را در جامعه به عهده بگيرند پيشنهاد ما اين است،" همه افراد جامعه براي ارتقاء سلامت روان خود بايد در جهت ارتقاء سلامت روان زنان بكوشند " .

عوامل اقتصادي و اجتماعي موثر بر سلامت زنان

اختلالات روانپزشكي در گروههاي اقتصادي – اجتماعي پايين شيوع بيشتري دارد. فقر يكي از مهمترين عوامل اجتماعي موثر بر سلامت زنان است كه بيشتر از همه در خانواده هاي تك والد كه زنان سرپرست خانواده هستند و همينطور در ميان زنان سالمند جلب نظر مي كند . زنان فقير بيشتر در معرض خشونت ،جنايت و تبعيض قراردارند .و همينطور رويدادهاي مصيبت بار مانند بيماري ، مرگ فرزندان و زنداني شدن همسر بيشتر  در زنان ديده مي شود .

مهمترين اين عوامل عبارتند از :

فقر ،فقدان تحصيلات ، بي خانماني، فقدان حمايت هاي اجتماعي ، خشونت هاي جسمي و جنسي ، مزاحمت ها ، تبعيض در خانواده و محيط كار.

 براي حل مشكل فقر در زنان راهي كه به نظر مي رسيد اشتغال زنان بود گر چه اين كار توانست برخي جنبه هاي ناشي از فقر را جبران كند اما خود به عنوان يك عامل اجتماعي استرس زا در به خطر انداختن سلامت زنان مطرح گرديد چراكه عملاً زنان هم بايد مسئوليت هاي خانه و خانواده را متحمل مي شدند و هم در محيط كار مزاياي كمتري در مقايسه با مردان داشتند، مانند كار بيشتر و سطح پايين تر و دستمزد كمتر كه به اين موارد استرس مراقبت از كودك يا بيمار خانواده در ساعات كارو نيز مزاحمت ها و خشونت هاي جسمي و جنسي در محيط كاراضافه مي شود. پيشنهاد ما اين است " زنان خانه دار و زنان شاغل به يك ميزان نيازمند مداخلات سلامت روان هستند" .

وضعيت تاهل ، نقش مهمي در سلامت روان زنان دارد . زندگي موفق زناشويي با ايجاد حمايت هاي اجتماعي – اقتصادي و عاطفي مناسب براي زنان منجر به ارتقاء سلامت در زنان مي شود . آن روي سكه مشكلات متعدد ناشي از زندگي هاي نا موفق شامل طلاق و اثرات سوء آن بر زنان ، خانواده اي تك والدي با سرپرستي زنان ، مشكلات ارتباطي ، خشنونت هاي جنسي و جسمي است .

ساير موضوعات موتبط با سلامت روان :

نشانگان پيش از قاعدگي ( PMS  ) : اين نشانگان مربوط به كمبود خفيف در هورمون ها و بهم خوردن توازن هورمون هاي استروژن و پروژسترون است كه با علائم خلق منفي ، رفتارهاي كنترل نشده ، ناراحتيهاي جسمي از حدود ده روز قبل از قاعدگي تا پايان اين دوره مشخص مي شود .توجه به اين علائم و در صورت شديد بودن، درما ن آن لازم و ضروري است . زنان عليرغم استرس در اين دوره و تغييرات خلقي معمولاً به خوبي مي توانند عهده دار وظايف محوله باشند ، اما اين دليلي براي توجه ديگران به نيازهاي ويژه آنان در اين دوره نمي شود .

باروري : نقطه تمايز زنان از مردان است.ويژگي ممتازي كه هديه الهي است و آن آفرينندگي زميني است كه به زن اعطا  شده است . نقطه عطف باروري دوره حاملگي است كه يكي از دوره هاي بحراني زندگي زنان است كه زنان معمولاًً به خوبي با فشارهاي رواني و جسمي ناشي از كنار مي آيند .

مهمترين مشكلات رواني در حدود يك سال بعد از زايمان به شرح ذيل است :

ü      غمگيني پس از زايمان

ü      سايكوز پس از زايمان

ü      افسردگي پي از زايمان

توجه به درمان و مراقبت در اين بيماريها خصوصاً افسردگي پس از زايمان هم به لحاظ تاثير بر زنان و هم به لحاظ تاثير بر زندگي زناشويي و مراقبت از كودكان و پيشگيري از مسامحه و كودك آزاري اهميت دارد .

سقط جنين : علاوه بر عوارض جسمي كه زنان را تهديد مي كند كه گاه منجر به مرگ و يا عوارض دراز مدت مي شود ، از نظر فرايند روانشناختي يك فقدان محسوب مي شود كه واكنش هاي انكار ، شوك ، افسردگي ، احساس تهي بودن ، عصبانيت ، از دست دادن اعتماد به نفس مشغوليت ذهني با عدم حاملگي مجدد از جمله آن ها ست .علاوه بر مراقبت هاي جسمي و رواني معمول حمايت هاي عاطفي خصوصاً از طرف همسران مي تواند در گذراندن اين دوران بسيار موثر باشد .

يائسگي : با افزايش عمر در زنان دوره يائسگي به يكي از دوره هاي طولاني عمر آن ها تبديل شده است .

علائم اين دوره هم تحت تاثير تغييرات هورموني و در راس آن ها كمبود استروژن است و هم تحت تاثير عوامل اجتماعي و فرهنگي كه مهمترين عوامل اجتماعي موثر بر آن عبارتند از شروع بيماريهاي حاد يا مزمن در زن يا همسر يا بستگان نزديك ، مرگ همسر، خارج شدن فرزندان از خانه كه با علائم افسردگي و تحت عنوان " سندرم آشيانه خالي "خود را نشان مي دهد . بازنشستگي زن يا همسر ، مراقبت از نوه ها در كنار اين عوامل منفي لازم است كه به عوامل مثبتي مثل مجال و فرصت براي پرداختن به سفر و سرگرمي هاي مورد علاقه هم اشاره كرد .

مصرف مواد :

مصرف مواد بطور مستقيم و غير مستقيم زنان را مورد تهديد قرار مي دهد.

هر چند مصرف مواد در زنان در كشور ما محدود است ، اما به علت مسائل فرهنگي ، زنان مصرف كننده مواد بيشتر در معرض آسيب هاي جسمي و رواني ناشي از آن هستند. مكان هاي درماني خاص براي زنان محدود است و حضور در آن با استيگماي فراواني همراه است . اغلب اقدامات درماني فقط در مورد مردان مورد آزمايش خطا گرفته است و بنابراين وضعيت خاص زنان در آن اعمال نشده است . بطور غير مستقيم زنان يكي از قربانيان خشونت و پرخاشگري مردان مصرف كننده مواد از كودكي تا بزرگساني هستند كه  آثار آن از آزارهاي جسمي و جنسي ، خود كشي ، مرگ تا ارتكاب به خلاف گسترده مي شود .

پيشنهاد ما اين است " در ارائه مراقبت هاي بهداشتي سلامت روان ، بيماران مزمن و زنان را در اولويت قرار مي دهيم . "

بهداشت رواني زنان سالخورده :

با توجه به عمر طولاني تر زنان در مقايسه با مردان ، مشكلات سالمندان به نحوه چشمگيري مربوط به زنان است .واكثر زنان در اين دوره بيوه هستند و بدون حمايت هاي مناسب خانوادگي به تنهايي زندگي مي كند . همچنين با توجه به افزايش بيماريهاي مزمن خصوصاً دمانس و درد و ناتواني ناشي از اين بيماريها به مشكلات اين گروه مي افزايد . حفظ و ارتقاء سلامت رواني زنان سالخورده قطعاً بر بروز بيماريهاي مزمن آن ها تاثير مثبتي خواهد داشت خوشبختانه در فرهنگي اسلامي – ايراني ما مادران سالخورده از جايگاه ويژه اي برخوردار هستند ودر خانواده از حمايت هاي رواني – اجتماعي بالايي برخوردار هستند،اگرچه با تغييرات فرهنگي پيش رووتغيير نگاه در نسل جديد لزوم تاكيد بر اهميت سلامت روان براي اين گروه را بايستي بطور جدي در نظر داشت.

                                                                                 واحد بهداشت روان مرکز بهداشت شرق تهران

دانشگاه علوم پزشکی و خدمات بهداشتی، درمانی
شهید بهشــتی - مرکز بهداشت شرق تهران
آدرس : تهران - میدان امامت - خیابان شهید جدیدی - خیابان ابوریحان
تلفن : 77430067 -77430048 - 021 فکس: 23523812
پست الکترونیک:SharghPr@sbmu.ac.ir
 
 
© تمامی حقوق این سایت متعلق به دانشگاه علوم پزشکی و خدمات بهداشتی، درمانی شهید بهشتی می باشد.